عناوین الاحکام؛ ترجمه وشرح متن لمعه - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٧ - مسائل متفرقه قصاص مسئله اول

ترجمه:

يا شخصى ديگرى را جلو شيرى انداخت به طورى كه امكان گريز از آن را نداشته باشد يا او را مبتلا به مارى نموده و مار او را نيشى زد كه كشنده باشد فلذا با همان نيش مرد يا مار را روى او انداخت و مار او را گزيد و به هلاكت رساند و يا وى را در چاهى كه ديگرى كنده انداخت مشروط به اينكه دافع به وجود آن چاه عالم و آگاه باشد.

در تمام اين صور جانى را قصاص بايد نمود.

ولى در صورت اخير اگر داففع از وجود چاه بى‌اطلاع باشد قصاصش نمى‌كنند ولى از او ديه مى‌گيرند. يا شخصى از روى ظلم و عدوان بر عليه ديگرى شهادت به امرى دهد كه موجب قصاص بوده و در نتيجه از مشهود عليه قصاص شود:

در اين صورت نيز شاهد زور را قصاص مى‌نمايند مگر آنكه ولىّ مشهود له بداند كه شاهد در شهادتش تزوير نموده و مع ذلك امر قتل مشهود عليه را مباشرتا به عهده بگيرد كه در اين صورت شاهد را قصاص نكرده ببلكه ولىّ را قصاص مى‌نمايند.

مسائل متفرقه قصاص مسئله اوّل‌

اگر شخصى را بر قتل ديگرى اكراه كردند و مكره (به صيغه اسم مفعول) مرتكب قتل شد مباشر يعنى مكره (بصيغه اسم مفعول) را بايد قصاص نمود نه فرمان دهنده را ولى در عين حال او را نيز حبس دائمى كرده تا در حبس بميرد.

فرع‌

اگر طفل غير مميّز يا ديوانه را بر كشتن كسى اكراه وادار كنند مكره (بصيغه اسم فاعل) را بايد قصاص نمود.

فرع‌

ممكن است بگوئيم كه اكراه در غير قتل نفس نيز تحقق پيدا كرده و تبعه‌اى بر آن مترتّب نبوده و مكره (بفتح راء) را عقوبت نكرده لذا قصاص بر مكره (بكسر راء) مى‌باشد.